BAĞIŞIKLIK SİSTEMİNİ GÜÇLENDİREN BESİNLER NELERDİR ?

Hemen Paylaş!

Bağışıklık sisteminin güçlendirilmesinde antioksidanlar çok önemli bir yere sahiptir.Doğal antioksidanlar, endojen (organizma tarafından sentezlenen) ya da ekzojen (dışarıdan besinlerle alınan) yapılardır. Uzmanlar bu açığın kapatılabilmesi için bitkisel antioksidanlarında  iyi bir alternatif olduğunu düşünmektedir. En önemli kaynağı meyve sebzeler olan bitkisel antioksidanlar anormal hücre çoğalmalarını engelleyen ve zarar gören hücreleri koruyan bir görev üstlenirler.

KAROTENOİDLER : Sebze meyvelerde yaygın olarak bulunan sarı, turuncu ve kırmızı renkteki pigmentlerdir. Suda erimezler, genel olarak bitkisel yağda erirler. Karotenoidler isimlerini ilk kez havucun latince isminden almışlardır. Karotenoidler, kalp hastalığı azaltılması için önemli fizyolojik antioksidanlardır. : İnsanlar karotenoidleri sentezleyemediklerinden onları besin olarak dışarıdan almak zorundadır Antioksidan kapasitelerinin yüksek olduğu düşünülen en önemli karotenoidler şunlardır:

Likopen :Diyette likopence zengin gıdalardan en çok tüketileni domatestir. Dolayısıyla bu ihtiyacın büyük bir kısmı domatesten karşılanmaktadır. Likopenin antioksidan özelliği hücreleri oksidatif strese karşı korumasından gelir.

β-karoten: A vitaminin provitaminidir(öncüsü) ve vücut A vitamininden yoksun kaldığı zaman vitamin A’ya çevrilir. β-karotenin diğer karotenoidler gibi yağda çözünür antioksidan aktiviteye sahip olduğu bilinmektedir.

Lutein: Lutein sadece bitkiler tarafından sentezlenen ıspanak, lahana gibi yeşil sebzelerde bol miktarda bulunan doğal bir karotenoiddir. Hayvanlar luteini doğrudan ya da dolaylı olarak bitkilerden elde eder. Lutein yumurta sarısı ve hayvansal yağlarda bulunur. Lutein yumurtanın sarısıda ve tavuğun deri renginde sarı rengin oluşumuna sebep olur.

Bağışıklık Sistemini Güçlendiren Bileşikler ve Besinler 2-

Polifenoller: Hemen hemen tüm meyve ve sebzelerde az veya çok miktarda bulunurlar. Fakat polifenoller bakımından meyveler, sebzelere göre daha zengindirler. Polifenollerin bir kısmı ürünlerin lezzetine ağızda buruk bir tat bırakma yönünde etkilidir. Diğer taraftan polifenollerin bir kısmı renkli olduklarından, meyve ve sebzelerin renkleri üzerinde etkilidirler. Polifenoller olarak isimlendirilen antioksidanlar en zengin bileşiklerdir ve bu bileşiklerin diyetteki günlük 1 gr’ının tüketimi, Vitamin C tüketimine göre 10 kat daha değerlidir. Bu nedenle polifenoller güçlü antioksidanlar olarak kabul edilmiştir.

Flavonoidler: Önemli düzeyde antioksidan özelliklerine sahip  olup genellikle bitkilerde bulunmakta ve insan vücudunda sentezlenememektedir. Flavonoidler bitki ekolojisinde farklı rollere sahiptir. Örneğin, çiçeklerdeki ve meyvelerdeki sarıdan kırmızıya hatta koyu mora kadar çeşitli renklerden sorumludurlar. Flavonoidler serbest radikal savar olmaları, enzim aktivitelerini düzenleyici, hücre çoğalmasını inhibe edici, antibiyotik ve antiallerjen özellik taşımaları, ishal, ülser ve iltihabı önleyici ilaç gibi görev almalarından dolayı önem taşımaktadır.

Antosiyaninler: Flavonoid bileşikler arasında yer alan antosiyaninler meyve sebzelerin yanı sıra çiçeklerde de bulunur ve suda çözünen doğal pigmentler arasında en önemli grup olarak kategorize edilir. Bunlar meyve sebzelere mavi, kırmızı, mor rengi veren pigmentlerdir. Bu doğal pigmentlere antioksidan, antikanser, antidiabetik ve iltihap önleyici gibi sağlığa yararlı özellikleri ve aynı zamanda çekici renkleri nedeniyle gıda sanayinde ve alternatif tıpta büyük ilgi gösterilmektedir.

Kateşinler(Flavanoller): Kateşinler en çok çayda, kırmızı şarapta ve çikolatada bulunmakta olup renksiz bileşiklerdir. Kateşin taze çay filizlerindeki kuru maddenin %16-28’ini oluşturur ve yeşil çayda bulunan en önemli flavanoiddir. Antioksidan, antikanserojen ve obeziteyi önleyici özelliklerinden dolayı büyük ilgi odağı olmuştur.

Bağışıklık Sistemini Güçlendiren Bileşikler ve Besinler 3 – Antioksidan Vitaminler

 

Vitamin E (Tokoferoller): E vitamini etkisi gösteren bileşikler, kimyasal olarak tokoferoller olarak adlandırılır. Bunlar arasında E vitamini aktivitesi en fazla olan α-tokoferoldür.  Tokoferoller besinlerde, özellikle buğday, mısır, soya ve pamuk yağında bulunur . E vitamini dokularda bulunan eksojen kaynaklı en önemli lipofilik antioksidandır. E vitamini, serbest radikal ve tekli oksijen tutucu olarak görev yapan çok aktif bir yapıdadır. Ultraviyole, radyasyon gibi serbest radikal üreten faktörlere karşı cildi korur.

Vitamin C(Askorbik Asit): Oldukça basit yapıda bir vitamin olup, beyaz kristal halde bir tozdur. Askorbik asit özellikle meyve ve sebzelerde bulunur. Limon, portakal, çilek, domates, yeşil biber vs. fazla miktarda askorbik asit içerir. Aynı zamanda birçok memeli türü karaciğerindeki glikozdan C Vitamini(askorbik asit) sentezlenme yeteneğinde olmasına rağmen insanlar için bu mümkün değildir. Bunun nedeni insanlarda askorbik asit sentezi için esansiyel olan gulonolakton oksidaz enziminin olmayışıdır. Ayrıca kalp damar hastalıkları, çeşitli kanserler ve sinirsel rahatsızlıklar gibi dejeneratif hastalıkların riskini azaltmada, serbest radikallerin indüklediği DNA hasarlarını önlemede ve katarakt gelişimine yol açan oksidanları yok etmede önemli role sahiptir.

Bağışıklık Sistemini Güçlendiren Bileşikler ve Besinler 4 –Antioksidan Mineraller

 

Çinko: Antioksidan etkisi serbest radikal oluşumunu engelleyici ve oksidatif stresten koruyucu rolünden kaynaklanır.Çinko içeren besinler  kabak çekirdeği, kaju, deniz mahsulleri, yumurta,serbest gezen hayvan etleri, mantar, nohut ve ıspanak.

Selenyum : İnsan beslenmesinde çok önemli bir mikro besleyici olarak kabul edilmiştir. Bunun sebebi vücut dokularından oksidatif hasarı önleyen bir antioksidan enzim olan glutatyon peroksidazın ayrılmaz bir parçası olmasından kaynaklanır.Selenyum içeren besinler  deniz ürünleri, et, tahıllar ve süt ürünleridir.

Bakır : Bakır biyolojik sistemlerde hem antioksidan, hem de peroksidan olarak etki gösterir. Bu nedenle vücuda optimum düzeyde alınması gereklidir. Bakır alımının yetersizliğinde vücutta antioksidan denge bozulmakta, hücre tahribi artmaktadır Bakır içeren besinlerin en  zengin kaynağı kabuklu deniz hayvanları ve sakatatlardır. Fındık, fıstık, susam, ayçiçeği tohumu, kuru baklagiller, soya fasulyesi, pekmez, etler, çikolata ve kakao da diğer zengin kaynaklardır.

 

Stj.Diyetisyen Ayça Parlakyiğit

3 ağustos 1997 tarihinde Kahramanmaraş doğumluyum.İlkokul, ortaokul ve lise eğitimimi K.Maraş’ ta tamamladım..Lisans eğitimim için Başkent Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik bölümünü kazandım ve şu an 4. sınıf öğrencisiyim.Sağlıklı beslenme ile ilgili güncel bilgiler ve pratik tariflerle sizlerleyim.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir